Inspiratiesessie: samen sterk voor patiënten met COPD in de palliatieve fase

Voor: Verwijzers 

In het Franciscus, locatie Vlietland in Schiedam, vond donderdagavond 5 maart een inspiratiesessie plaats: samen sterk voor patiënten met COPD in de palliatieve fase. 
Op deze avond werd uiteengezet wat er de afgelopen 2 jaar is bereikt om deze kwetsbare groep patiënten beter te begeleiden en werd aan de hand van een bestaande casus het Zorgpad gepresenteerd. 
 
Compassion interventie 
In 2024 werd vanuit het Vlietland met behulp van een ZonMW subsidie gestart met de Compassion interventie voor palliatieve COPD-patiënten. Compassion is ontstaan vanuit 1 van de elementen van het al eerder ontwikkelde Zorgpad Longaanval met ziekenhuisopname. Een  van de elementen was de proactieve zorgplanning. Dit element is verder uitgewerkt in de interventie Compassion. Met behulp van een onderzoek tussen verschillende regio’s is een werkwijze ontwikkeld, voor de implementatie van palliatieve COPD . Voor deze werkwijze is een toolbox met allerlei inhoudelijke informatie samengesteld.


Transmuraal Zorgpad Palliatieve COPD-patiënt 
Het doel was om een Transmuraal Zorgpad te ontwikkelen opdat ernstige COPD-patiënten in de regio de beste zorg op de voor hun gewenste plek krijgen. Dit is mogelijk door binnen het zorgpad een betere samenwerking tussen het ziekenhuis, palliatieve teams en de eerste lijn (huisarts, thuiszorg, paramedici) te bewerkstelligen. 

Er werd een gemotiveerde werkgroep gestart onder leiding van Monique van Meggelen, waarbij de Compassion interventie werd toegepast.  Na een voorbereidingsfase werd eerst een blended learning programma ingezet, met als doel de wensen van de werkgroep en de Compassion interventie samen te brengen. Na 2 bijeenkomsten, onder leiding van ervaren trainers, werd gestart met de ontwikkeling van het Zorgpad. De werkgroep had een brede samenstelling vanuit alle betrokken organisaties: 

• Het regionale palliatieve advies team 1e lijn;  
• Palliatief Team 2e lijn;  
• Palliatieve Team van VVT (Aafje);  
• Palliatieve kaderhuisarts;  
• Astma & COPD kaderhuisarts; 
• Longverpleegkundigen;  
• Verpleegkundig specialisten;  
• Longartsen.

Inmiddels hebben we een Zorgpad ontwikkeld dat te vinden is op de website van het Franciscus ziekenhuis. 

Pijlers van het Zorgpad zijn: 

• Een goede markering, wanneer is een COPD-patiënt palliatief en wanneer verdient deze COPD-patiënt de extra aandacht die het nodig heeft.  
• Pro-actieve zorgplanning. Ga het gesprek aan met de patiënt over wat de zorg nog meer kan betekenen dan alleen maar herstel. Een mooie uitspraak die we hiervoor gebruiken is: “Palliatieve zorg is alles wat nog dient gedaan te worden …… als men denkt dat er niets meer kan worden gedaan” (Dame Cicely Saunders 1918 – 2005) 
• Multidimensionaal assessment. Hoe breng je patiënten in al hun dimensies in kaart. Denk hierbij aan: zingeving, sociaal, psychisch en fysiek. 
• Symptoom management. Wat kan er medisch gezien nog gedaan worden aan interventies om symptomen te verlichten 
• Coördinatie en continuïteit. Hoe vinden we elkaar en welke organisaties kunnen ons in de 1e en 2e lijn daarbij helpen 
• Stervensfase en nazorg 

Het zorgpad is een levend document, waarvoor we blijven kijken naar ontwikkelingen in de zorg, met name op het gebied van communicatie. Er is nog wel een aantal transmurale bruggen te slaan richting de spoedzorg en de specialisten ouderen zorg. 

“Dit Zorgpad voelt voor mij echt als een samenwerking over de lijnen heen. We delen met z’n allen de verantwoordelijkheid voor deze kwetsbare groep patiënten.” - Robin van der Putten, kaderhuisarts Astma & COPD bij ZEL 
 
Met speciale dank aan alle werkgroep leden, die met elkaar een mooi proces zijn gestart met als resultaat een prachtig Zorgpad. 
Monique van Meggelen, projectleider en verpleegkundig specialist Franciscus 
Wim Kraak, longarts en voorzitter Palliatief Advies Team Franciscus 
Lotte Zwart, adviseur Transmurale Samenwerking Franciscus 
Nathan Wielaard, verpleegkundig specialist Franciscus 
Miriam Hoogendijk, verpleegkundig longconsulent Franciscus 
Wendy Zuur, verpleegkundige Palliatief Advies Team Franciscus 
Robin van der Putten, ZEL-kaderhuisarts Astma/COPD  
Marian Tenk, kaderhuisarts palliatieve zorg 
Huub Schreuder, Coördinator en verpleegkundig consulent Regionaal Palliatief Team NPZ-WSD · Careyn 
Sandra Post, long- en oncologieverpleegkundige Aafje regio Rotterddam (NPZR) 

Heb je hier vragen over of wens je meer informatie? Neem dan contact op met Robin van der Putten via RvanderPutten@zel.nl.