Geïntegreerde en persoonsgerichte zorg

Fundusonderzoek


Netvliesschade door diabetes komt veel voor, kan al aanwezig zijn bij vaststelling van de diabetes, en is één van de belangrijkste oorzaken van slechtziendheid en blindheid in de westerse wereld. Strikte glucose- en bloeddrukregulatie kan het ontstaan en de ontwikkeling van de schade vertragen. Beginnende afwijkingen zijn tijdig op te sporen via een foto van het netvlies. Hiervoor zijn binnen de regio speciale voorzieningen getroffen in samenwerking met beide ziekenhuizen.

 

Risicofactoren

Houd bij mensen met diabetes mellitus type 2 rekening met een verhoogde kans op ontstaan en/of progressie van diabetische retinopathie bij ongunstige glykemische instelling, lange diabetesduur (meer dan 10 jaar), hypertensie, insulinetherapie, abdominale obesitas, negroïde en Hindoestaanse af komst,en microalbuminurie of proteïnurie.

 

Screening

  • Binnen 3 maanden:
    – Na diagnose
    – Bij instellen op insuline
  • Tweejaarlijks: indien geen diabetische retinopathie is vastgesteld

 

Verwijzing oogarts

  • Bij proliferatieve en/of exsudatieve diabetische retinopathie
  • Wanneer screening niet goed uitvoerbaar is
  • Bij niet verklaarbare visusklachten
  • Spoedverwijzing bij plotselinge visusdaling of gezichtsveldbeperking

Verwijzing voor de eerstelijns fundusscreening gaat via Zorgdomein, hierbij dienen een aantal gegevens ingevuld te worden, zie ook de invulformulieren voor RdGG en Vlietland.

Verwijzingsmethodiek voor eerstelijnsfundusdiagnostiek_RdGG

Bron: Diabetische-Retinopathie-Richtlijnen screening diagnostiek en behandeling 2006

 

Optometristen

In onze regio werden de patiënten tot voor kort altijd naar de ziekenhuizen gestuurd (RdGG, Vlietland/Haga) voor het 2-jaarlijks fundusonderzoek. Met deze ziekenhuizen zijn afspraken gemaakt over toegangstijden, opleiding, en controle.

Inmiddels zijn er ook enkele optometristen die zelfstandig via Ksyos tele-fundus in de regio aanbieden. Hierbij staat Ksyos garant voor de kwaliteit (alleen gediplomeerde HBO-geschoolde optometristen)  en wordt 10% van de onderzoeken steekproefsgewijs gecontroleerd. De zorggroep is hiermee akkoord gegaan, omdat de voorwaarden van Ksyos kwaliteit borgen en er zodoende meer opties voor de huisartsen en patiënten in onze regio zijn. De optometristen regelen dit verder zelf met Ksyos.

Een overzicht van de bij Ksyos aangesloten optometristen vindt u hier.
Een verwijsbrief voor de Ksyos fundusscreening kunt u hier downloaden.

 

Is funduscontrole noodzakelijk bij de oudere patiënt?

Of op hoogbejaarde leeftijd eenmalige fundusscreening toereikend is, wordt in de Verenso Richtlijn anders beoordeeld dan in de NHG-Standaard. De Verenso Richtlijn stelt dat bij kwetsbare ouderen tweejaarlijkse screening niet meer noodzakelijk is als er geen retinopathie is gevonden bij een eenmalig onderzoek[1]. Dit is gebaseerd op de lage prevalentie in een verzorgings- en verpleeghuispopulatie en het feit dat bijzonder weinig patiënten zes jaar na een normale fundusfoto lasercoagulatie ondergaan (niet meer dan 1%).

De NHG-Standaard, die niet specifiek over kwetsbare ouderen gaat, houdt een tweejaarlijkse screeningsinterval aan, ook boven de 80 jaar. Dit hoewel er maar heel weinig patiënten alsnog een klinisch relevante retinopathie krijgen als er voorheen geen fundusafwijkingen zijn geconstateerd. Hierbij moet ook in acht worden genomen dat retinopathie zeker 8 jaar nodig heeft om zich te ontwikkelen.

Kortom, Als er bij de kwetsbare oudere geen relevante afwijkingen worden gezien op de foto, dan is deze eenmalige foto over het algemeen afdoende en kan worden afgezien van een tweejaarlijkse screening [2].

Referenties

  1. Multidisciplinaire Richtlijn Diabetes, Verenso, 2011
  2. Suttorp M. Voordracht Langerhanssymposium 2013

Bron: Tavenier, D. et al. De nieuwe diabetesstandaard, antwoorden op veel gestelde vragen. 2014, DiHAG & Langerhans