Geïntegreerde en persoonsgerichte zorg

Acute exacerbaties


Ernstige exacerbatie

Hiervan is sprake bij aanwezigheid van één of meer van de onderstaande criteria:

  • (een toename van de) dyspneu in rust, moeite met uitspreken van een hele zin, niet plat kunnen liggen
  • ademhalingsfrequentie > 30/min (echter: bij zeer ernstige dyspneu neemt de ademfrequentie weer af!);
  • hartslag > 120/min;
  • gebruik van hulpademhalingsspieren;
  • zuurstofsaturatie < 94%; deze afkapwaarde geldt niet bij pre-existent lagere saturatiewaarden zoals die bij (oudere) patiënten met astma en COPD kunnen voorkomen.

Voor de medicamenteuze behandeling van een ernstige exacerbatie zonder alarmsymptomen zie (tabel 6). Wacht het effect van de behandeling ter plaatse af; in minder ernstige gevallen kan een controle binnen enkele uren worden afgesproken.

 

Bij verbetering geeft de huisarts:

  • een orale kuur prednisolon, 1 dd 40 mg gedurende 5 dagen of 1 dd 30 mg gedurende 7 dagen (afhankelijk van controle te verlengen tot maximaal 14 dagen); bij patiënten bekend met diabetes mellitus of die klachten hebben die passen bij diabetes mellitus wordt de nuchtere glucose eenmalig bepaald tijdens de prednisolonkuur;
  • instructies voor het gebruik van luchtwegverwijders gedurende de komende 24 uur (bijvoorbeeld een dubbele dosis of inhalatie via een voorzetkamer).

 

Bij een ernstige exacerbatie wordt de volgende dag een controle afgesproken die bestaat uit:

  • evaluatie van de klachten en ervaren beperkingen;
  • onderzoek van de longen;
  • nagaan van de reden van de exacerbatie; let vooral op de therapietrouw, de inhalatietechniek en luxerende factoren;
  • eventueel bijstelling van het beleid.
  • De behandeling en de frequentie van de controles na een exacerbatie worden mede bepaald door de ernst van het klinisch beeld en het effect van de ingestelde behandeling bij eerdere exacerbaties. Een bijkomende of luxerende luchtweginfectie (pneumonie) wordt behandeld volgens de NHG-Standaard Acuut hoesten.

 

Verwijs een patiënt met een ernstige exacerbatie als er:

  • binnen een half uur geen verbetering optreedt;
  • thuis onvoldoende zorgmogelijkheden zijn;
  • ernstige interfererende comorbiditeit is;
  • bij eerdere exacerbaties altijd een ziekenhuisopname noodzakelijk was.