Geïntegreerde en persoonsgerichte zorg

Astma - protocol


Inhoudsopgave

  1. Doel
  2. Randvoorwaarden
  3. Casefinding
  4. Diagnose
  5. Nieuwe astma patiënt
  6. Therapeutische mogelijkheden
  7. Registratie
  8. Downloads

 

1. Doel

De afgelopen jaren hebben we in de regio COPD succesvol geïmplementeerd. Het is echter gebleken dat de zorg rondom COPD ook veel kennis over astma vereist. Het is dan ook een logische stap om de aandacht nu ook op astma te vestigen. Lees hier meer over het doel van dit protocol.

 

2. Randvoorwaarden

Een gemiddelde praktijk heeft in zijn praktijk ongeveer 3-4% astma patiënten. De prevalentie van astma (2007) mannen: 3,0%, vrouwen 3,5%. Het grootste deel zal geen structurele begeleiding nodig hebben. Echter de mensen die op onderhoudsmedicatie zitten of regelmatig kortwerkende luchtwegverwijders gebruiken zullen beoordeeld moeten worden. Bij het opstarten van astma controles in de praktijk zal veel tijd geïnvesteerd moeten worden. Deze praktijk zal extra ondersteuning nodig hebben voor het implementatietraject, startend vanaf de opsporing. De opsporing is het beginpunt van de organisatie van gestructureerde Astma-zorg.

Om de zorg te bieden dient voldoende spreekuur/praktijk ondersteunende capaciteit in de huisartsen praktijken te zijn. In dit protocol worden indicaties gegeven van de hoeveelheid tijd die nodig wordt geacht voor de begeleiding van een astma patiënt.

Verder dient in de huisartsenpraktijk spirometrie al dan niet in eigen beheer uitgevoerd te kunnen worden volgens dezelfde normen als bij COPD. Door de CAHAG (De wetenschappelijke afdeling voor astma en COPD van de NHG) wordt de Caspir cursus sterk aanbevolen. In onze regio is het Caspir-certificaat een vereiste om spirometrie te kunnen beoordelen. Deze verplichting geldt al voor de COPD.

Alvorens de begeleiding van astma patiënten te gaan starten is het belangrijk kennis te nemen van de Astma Zorgstandaard. De ZEL zal de komende jaren steeds meer astma scholing aanbieden.

 

3. Casefinding

Het opsporen van Astma kan via casefinding of via screening. Bij een populatie waar patiënten met Astma reeds in kaart zijn gebracht kan worden gekozen uitsluitend actief te kijken naar nieuwe gevallen van Astma. Wanneer door een praktijk wordt gestart met een Astma-spreekuur zonder dat de Astma populatie bekend is, zal eerst het HIS moeten worden gescreend. Het wordt niet aanbevolen om grote groepen met risico op Astma op te roepen.

ZEL kan eventueel een traject aanbieden, dat in kaart brengt welke astma patiënten baat kunnen hebben bij een beoordeling en eventueel begeleiding.

Lees hier meer over vroege onderkenning van en screenen op Astma.

 

4. Diagnose

Diagnostisch traject
Voordat bepaald kan worden wat zorg ‘op maat’ is, dient eerst zekerheid te bestaan over de diagnose ‘astma’. Luchtwegklachten kunnen ook door andere aandoeningen dan astma veroorzaakt worden. Astma wordt gekenmerkt door aanvalsgewijs optredende, geheel of gedeeltelijk omkeerbare luchtwegvernauwing en de aanwezigheid van bronchiale hyperreactiviteit met als pathologisch substraat een chronische ontstekingsreactie. Kernsymptomen zijn piepen en dyspnoe in de anamnese. Klachten als hoesten en moeheid zijn algemene klachten en komen bij astma wel frequent voor, maar zijn minder specifiek voor de diagnose.

Bij volwassenen vormt de combinatie van anamnese, lichamelijk onderzoek en het (herhaald) uitvoeren van longfunctieonderzoek op het moment van klachten teneinde een omkeerbare luchtwegvernauwing te kunnen aantonen de standaard manier voor het stellen van de diagnose. Toegang tot het verrichten van spirometrie is daarom een eerste vereiste. De afwezigheid van omkeerbaarheid sluit astma echter niet uit.

  1. Anamnese
  2. Lichamelijk onderzoek
  3. Aanvullend onderzoek
    • Spirometrie in eigen beheer
    • Allergologisch onderzoek
    • X-thorax
    • Proefbehandeling
  4. Aanvullend onderzoek in de tweede lijn
    • 2e lijns spirometrie
    • Histamine provocatietest
    • Verdenking beroepsgerelateerde Astma
  5. Diagnose Astma
    • Volledige controle
    • Gedeeltelijk onder controle
    • Niet of onvoldoende onder controle
  6. Co-morbiditeit
    • Dubbeldiagnose Astma en COPD
    • Astma en zwangerschap of lactatie
    • Astma en Obesitas
    • Astma en voedselallergie
    • Astma en allergische rhinitis

 

5. Nieuwe Astma patiënt

 

Bepaal mate van astma controle:

 

Minder intensieve behandelfase:

 

6. Therapeutische mogelijkheden 

Niet-medicamenteuze behandeling:

 

7. Registratie

Lees hier meer over de registratie van Astma.

 

8. Downloads